Architektura sakralna
Z rozwojem architektury użytkowej i mieszkalnej nierozerwalnie wiąże się rozwój architektury sakralnej. W związku z rozwojem handlu bogaciło się miasto i znaczna część jego mieszkańców. To właśnie oni byli fundatorami niektórych budowli.
Kościół parafialny
Jedną z takich budowli jest kościół parafialny w Kazimierzu Dolnym. Jest to jeden z najbardziej znanych obiektów sakralnych tzw. renesansu lubelskiego. Pierwotna świątynia powstała w XIV wieku, była ona zbudowana w stylu gotyckim. Świadczy o tym przede wszystkim jego strzelista sylwetka. Pożar, który w 1561 roku strawił miasto nie ominął także kościoła. Przez kilkanaście lat od pożaru kościół parafialny pod wezwaniem św. Bartłomieja i Jana Chrzciciela zostawał w opuszczeniu. Jego odbudowę, która stała się zarazem rozbudową przeprowadzono w dwóch etapach. W latach 1580- 1591 odbudowano nawę, głównym fundatorem tego etapu odbudowy był Mikołaj Przybyło, który po śmierci kazał na swoim nagrobku wyryć napis, że był on "tego kościoła fundatorem".
Drugie stadium prac budowlanych nastąpiło na początku XVII wieku. Wtedy to nawa została przebudowana i wybudowano nowy ołtarz główny. W wyniku tej przebudowy powstała świątynia łącząca w sobie cechy gotyku, renesansu i manieryzmu. Ołtarz zaś dostał wystrój barokowy, którego dominującym elementem są dwa obrazy. Jeden z nich przedstawia św. Kazimierza Królewicza, drugi natomiast przedstawia męczeństwo św. Bartłomieja, łamanego kołem i żywcem obdzieranego ze skóry.
Organy w kościele należą do najstarszych w kraju, zostały prawdopodobnie sprowadzone z Gdańska w 1625 roku. Obecnie latem organizowane są w świątyni koncerty organowe, które przyciągają rzesze turystów.
Kaplice
Odbudowa kościoła parafialnego objęła również kaplice, których świątynia posiada trzy. Naprzeciw głównego wejścia, po lewej stronie od ołtarza głównego znajduje się barokowa kaplica pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny zwana Różańcową, a obecnie Królewską. Została wzniesiona w 1653 roku. Można w niej obejrzeć słynną kopię rzeźby Madonny z Dzieciątkiem, która znajduje się w arkadowej wnęce.
Po tej samej stronie nawy wybudowano w 1615 roku kaplicę Borkowskich. Została ona ufundowana przez córkę Jana Kochanowskiego Elżbietę, która przez małżeństwo weszła do rodziny Borkowskich.
Znacznie wspanialsza jest kaplica Górskich. Ufundował ją Wawrzyniec Górski, a jej budowę rozpoczęto w 1625 roku. Był to typ kaplicy - mauzoleum, nakrytej półkolistym sklepieniem z latarnią. W tym samym czasie wybudowano jeszcze kaplicę na cmentarzu, która nie zachowała się do czasów współczesnych.
Kościół reformatów
Na Plebaniej Górze, nazwanej tak od tego, że stanowiła dawniej własność plebana, wznosi się jeszcze jedna budowla sakralna: kościół reformatorów, który został wybudowany pod koniec XVI wieku. Głównymi fundatorami była bogata rodzina mieszczańska Przybyłów. Była to niewielka, kwadratowa budowla z kamienia, której podziemia miały służyć za grobowiec rodzinny fundatorów. Przed wejściem do kościółka stała wysoka wieża, która służyła jako dzwonnica.
Gdy w pierwszej połowie XVII wieku sprowadzono do Kazimierza reformatów oddano im w posiadanie świątynię i teren należący do niej. Na tym terenie zakonnicy wybudowali klasztor. Klasztor z kościołem łączy kryta klatka schodowa z 60 drewnianymi stopniami, którą skonstruowano pod koniec XVII wieku. Natomiast w XVIII wieku otoczono zabudowania klasztorne wysokim murem.
Obecnie przy klasztorze znajduje się muzeum, w którym można obejrzeć przedmioty sztuki liturgicznej, stare księgi i obrazy o tematyce religijnej.
Ścieżką obok dzwonnicy można dojść do Góry Trzech Krzyży. Już w XVI wieku stały na tej górze trzy krzyże, albo przynajmniej jeden, stąd właśnie pochodzi nazwa tej góry. Obecnie stojące na niej trzy krzyże swoje powstanie wiążą z epidemią, która nawiedziła miasto i okolice w XVIII wieku.
Z Góry Krzyżowej na szczyt której prowadzi droga również od strony zamku, rozciąga się wspaniały widok na miasteczko i jego okolice.